1979, Brasil
Los fragmentos escogidos proceden del poema-ensayo «Blind Light», un ciclo de veintitrés textos que dialogan entre sí. La obra apareció en 2014 en el libro poético Um teste de resistores. Este texto me resulta especialmente cercano; por eso intentaré traducir una parte más extensa y compartirla en los próximos días.
Trad. Ignacio Morales (1, 3), Ada Trzeciakowska (8-14)
Blind light
1.
en el filme pierrot le fou de jean-luc godard
hay una escena en que los amantes ferdinand y marianne
huyen en un convertible rojo
por una carretera soleada
en el litoral sur de
Francia
en esta escena de pierrot le fou
la cámara filma a los dos desde el asiento trasero
en esta escena de pierrot le fou
el punto de vista del espectador es de quien está fuera
porque los dos están de espaldas a la cámara
a pesar de eso la carretera se va abriendo al frente
y el movimiento empuja a todo el mundo dentro de la historia
en esta escena de pierrot le fou
el diálogo que ocurre entre ferdinand y marianne
tiene un tono bastante leve
para la gravedad del asunto
discuten lo que harán ahora
después de huir juntos después de que abandonó a su mujer e hija
después de involucrarse en el tráfico de armas
en un asesinato y robar un auto
ferdinand quiere parar en alguna playa tranquila
y quedarse con marianne por un tiempo
ferdinand dice más de una vez que está enamorado
pero marianne responde que necesitan dinero
ella sugiere que busquen a su hermano para conseguir plata
y puedan ir a divertirse a un hotel elegante
en ese momento ferdinand se vuelve
mirando para atrás en dirección de la cámara
y dice –están viendo
ella solo piensa en divertirse
marianne se vuelve también mirando para atrás
en dirección de la cámara
y le pregunta -¿con quién estás hablando?
a lo que él responde –con el espectador
ese corto diálogo de pierrot le fou
contribuye para dar al filme su dimensión de filme
de algún modo esa mención al espectador
perfora el filme y le inserta una especie de
corte
interrupción que deja ver más concretamente
la dimensión del montaje en el cine
los medios que podrían pasar desapercibidos
en el producto final
irrumpen en el filme creando una discontinuidad un agujero
lo que siento al pensar en ti
dice ella
es un agujero
si pienso en la poesía
¿qué recursos al lado del corte
podrían contribuir para transformar al poema
en poema?
3.
giorgio agamben dice que
en el cine
el montaje está hecho de dos procesos corte
y repetición
parece que giorgio agamben
está hablando de poesía
puedo desplazar la lectura de giorgio agamben
(o cortar)
y repetir para pensar en la poesía
corte y repetición
gertrude stein dice
que no existe repetición
sino insistencia
8.
anthony gormley
creó una instalación llamada
blind light
blind light parece un cuadrado que ciega
porque aquí la luz hace lo contrario de
iluminar él dice
que la arquitectura debería servir para dar seguridad y certeza
sobre el lugar donde estamos
la arquitectura debería proteger
del clima del frío de la incertidumbre
pero blind light mina las cosas
entrar en el espacio interior equivale a salir
a estar en la cima de una montaña
o al borde del mar
12.
en 1999 vi una exposición en el centro cultural hélio oiticica
Recuerdo la luz que había aquella tarde
recuerdo la luz que entraba por una ventana en el segundo piso
y transformaba la sala de
exposición.
recuerdo los mapas que cubrían toda la sala
los mapas esparcidos sobre colchones
un colchón al lado de otro colchón
recuerdo salir de allí
y caminar por el centro de río
rua luís de camões avenida passos
recuerdo la luz que había aquella tarde
blind light
13.
¿entrar en el espacio interior equivale a salir?
14.
¿de qué manera una traducción
cuando entra en la lengua de llegada
puede desplazar el corpus de lo que se escribe allí
y rehacer la rueda de lectura y producción?
¿de qué manera un poeta que escribe en la misma lengua
como es el caso de adília lopes
puede entrar en el corpus de la literatura
y ser leído como traducción?

Collage propio con fotogramas de Pierrot le fou (1965) de J-L Godard
Tłum. Ada Trzeciakowska
Wybrane fragmenty pochodzą z poematu-eseju Blind Light, obejmującego dwadzieścia trzy powiązane ze sobą teksty. Utwór został opublikowany w 2014 roku w tomie poetyckim Um teste de resistores. Ze względu na szczególne znaczenie tego tekstu dla mnie podejmę próbę przełożenia obszerniejszej jego części i postaram się ją udostępnić w najbliższych dniach.
Blind Light
1.
w filmie pierrot le fou jean-luca godarda
jest scena, w której kochankowie ferdinand i marianne
uciekają czerwonym kabrioletem
słoneczną drogą
południowym wybrzeżem
francji
w tej scenie z filmu pierrot le fou
kamera filmuje ich z tylnego siedzenia auta
w tej scenie z filmu pierrot le fou
punkt widzenia widza jest punktem widzenia osoby z zewnątrz
ponieważ oboje są odwróceni plecami do kamery
mimo to droga otwiera się przed nimi
a ruch wciąga wszystkich do środka historii
w tej scenie z filmu pierrot le fou
dialog między ferdinandem i marianne
ma dość lekki ton,
jak na powagę sytuacji
rozmawiają o tym, co mają teraz zrobić
po wspólnej ucieczce po tym, jak opuścił żonę i córkę
po tym, jak wplątali się w handel bronią
w morderstwo i kradzież samochodu
ferdinand chce zatrzymać się na jakiejś spokojnej plaży
i zostać tam z marianne na jakiś czas
ferdinand wielokrotnie powtarza, że jest zakochany
lecz marianne odpowiada, że potrzebują pieniędzy
sugeruje, by poszukali jej brata, aby zdobyć kasę
i zabawić w jakimś szykownym hotelu
w tym momencie ferdinand odwraca się
patrząc w kierunku kamery
i mówi –widzicie
ona myśli tylko o zabawie
marianne również odwraca się, patrząc do tyłu
w stronę kamery
i pyta go –z kim rozmawiasz?
na co on odpowiada –z widzem
Ten krótki dialog z filmu pierrot le fou
sprawia, że film nabiera wymiaru filmu
w pewien sposób to odniesienie się do widza
przedziurawia film i wprowadza do niego coś w rodzaju
cięcia
przerwy, dzięki której dużo wyraźniej zauważamy
wymiar montażu w kinie
środek, który mogłyby pozostać niezauważony
w końcowym produkcie
wtargnął do filmu wywołując brak ciągłości dziurę
to co czuję myśląc o tobie
mówi ona
to dziura
gdy myślę o poezji
jakie środki obok cięcia
sprawiają, że wiersz staje się
wierszem?
3.
giorgio agamben mówi, że
w kinie
montaż składa się z dwóch procesów cięcia
i powtórzenia
wygląda na to, że giorgio agamben
mówi o poezji
mogę przenieść lekturę giorgio agambena
(lub wyciąć)
i powtórzyć by zastanowić się nad poezją
cięcie i powtórzenie
gertrude stein mówi
że nie istnieje powtórzenie
tylko naleganie
8.
anthony gormley
stworzył instalację zatytułowaną
blind light
blind light przypomina kwadrat który oślepia
bo tutaj światło działa przeciwnie do oświetlania mówi
że architektura miała służyć zapewnieniu bezpieczeństwa i pewności
co do miejsca, w którym się znajdujemy
architektura powinna chronić
przed klimatem przed zimnem przed niepewnością
ale blind light podkopuje te założenia
wejście do wnętrza jest równoznaczne z wyjściem
z byciem na szczycie góry
lub nad brzegiem morza
12.
w 1999 roku widziałem wystawę w centrum kultury hélio oiticica.
pamiętam światło tamtego popołudnia.
pamiętam światło wpadające przez okno na drugim piętrze,
które odmieniało salę
wystawową.
pamiętam mapy rozłożone po całej sali,
mapy rozrzucone na materacach,
materac obok materaca.
pamiętam, jak wyszłam stamtąd
i spacerowałam po centrum rio
ulicą luís de camões, aleją passos.
pamiętam światło tamtego popołudnia
blind light
13.
czy wejście do wnętrza jest równoznaczne z wyjściem?
14.
w jaki sposób tłumaczenie
kiedy wkracza w język docelowy
może przemieścić korpus tego co napisane
i odtworzyć cykl czytania i produkcji?
w jaki sposób poeta piszący w tym samym języku
jak w przypadku adílii lopes
może wejść w korpus literatury
i być czytany jako tłumaczenie?
Blind light
1.
no filme pierrot le fou de jean-luc godard
tem uma cena em que os amantes ferdinand e marianne
estão fugindo em um carro conversível vermelho
por uma estrada ensolarada
no litoral sul da
frança
nesta cena de pierrot le fou
a câmera filma os dois a partir do banco de trás do carro
nesta cena de pierrot le fou
o ponto de vista do espectador é de quem está de fora
porque os dois estão de costas para a câmera
apesar disso a estrada vai se abrindo à frente
e o movimento carrega todo mundo pra dentro da história
nesta cena de pierrot le fou
o diálogo que ocorre entre ferdinand e marianne
tem um tom bastante leve
para a gravidade do assunto
eles discutem o que farão agora
depois de fugirem juntos depois que ele largou mulher e filha
depois de se envolverem com tráfico de armas
com um assassinato e de roubarem este carro
ferdinand quer parar em alguma praia tranquila
e ficar com marianne por um tempo
ferdinand diz mais de uma vez que está apaixonado
mas marianne responde que eles precisam de dinheiro
ela sugere que procurem seu irmão para conseguirem grana
e poderem ir para um hotel chique se divertir
nesse momento ferdinand se vira
olhando para trás na direção da câmera
e diz – estão vendo
ela só pensa em se divertir
marianne se vira também olhando para trás
na direção da câmera
e pergunta pra ele – com quem você está falando?
ao que ele responde – com o espectador
esse curto diálogo de pierrot le fou
contribui para dar ao filme sua dimensão de filme
de algum modo essa menção ao espectador
fura o filme e insere nele uma espécie de
corte
interrupção que dá a ver mais concretamente
a dimensão da montagem no cinema
a mídia que poderia passar desapercebida
no produto final
irrompe no filme criando uma descontinuidade um furo
o que sinto ao pensar em você
ela disse
é um furo
se penso na poesia
quais recursos ao lado do corte
poderiam contribuir para tornar o poema
um poema?
3.
giorgio agamben diz que
no cinema
a montagem é feita de dois processos corte
e repetição
parece que o giorgio agamben
está falando de poesia
posso deslocar a leitura do giorgio agamben
(ou cortar)
e repetir para pensar na poesia
corte e repetição
gertrude stein diz
que não existe repetição
mas insistência
8.o anthony gormley
fez uma instalação chamada
blind light
blind light parece um quadrado que cega
pois aqui a luz faz o contrário de
iluminar ele diz
que a arquitetura serviría para dar segurança e certeza
acerca do lugar onde estamos
a arquitetura deveria proteger
do clima do frio da incerteza
mas blind light mina as coisas
entrar no espaço interior equivale a sair
a estar no topo de uma montanha
ou na borda do mar
12.
em 1999 vi uma exposição no centro cultural hélio oiticica
lembro da luz que fazia naquela tarde
lembro da luz que entrava por uma janela no segundo andar
e transformava a sala de
exposição
lembro dos mapas atravessando toda a sala
os mapas espalhados sobre colchões
um colchão ao lado do outro colchão
lembro de sair de lá
e caminhar pelo centro do rio
rua luís de camões avenida passos
lembro da luz que fazia naquela tarde
blind light
13.
entrar no espaço interior equivale a sair?
14.
de que maneira uma tradução
quando entra na língua de chegada
pode deslocar o corpo do que se escreve ali
e refazer a roda de leitura e produção?
de que maneira um poeta escrevendo na mesma língua
como é o caso da adília lopes
pode entrar no corpo da literatura
e ser lido como tradução?











